Półmetek prezesa

Sławomir Szmal prezesem Związku Piłki Ręcznej w Polsce został 26 października 2024 roku. Dwa lata później, na półmetku kadencji, wśród najważniejszych działań ZPRP pod jego przewodnictwem znajdują się zapoczątkowana kompleksowa reforma systemu szkolenia dzieci i młodzieży, nowatorski program Akademii Piłki Ręcznej, przygotowanie nowego systemu rozgrywek młodzieżowych oraz strategia rozwoju dyscypliny na lata 2026-35.

Szkolenie młodzieży w centrum zmian

Jednym z pierwszych przedsięwzięć prezesa Szmala była zapowiedziana w marcu 2025 roku kompleksowa reforma systemu szkolenia. Jej założenia przedstawiono podczas konferencji „Przyszłość szkolenia w piłce ręcznej”, z udziałem przedstawicieli klubów, związków wojewódzkich, trenerów, Ministerstwa Sportu i Turystyki oraz partnerów ZPRP. Celem zmian było stworzenie spójnej ścieżki rozwoju zawodniczek i zawodników – od pierwszych kontaktów z piłką ręczną po szkolenie centralne i rywalizację na najwyższym poziomie. Reforma objęła m.in. wzmocnienie szkolenia klubowego, ujednolicenie standardów pracy z młodzieżą, rozwój kompetencji trenerów oraz reorganizację Szkół Mistrzostwa Sportowego. W kolejnych miesiącach podjęto konkretne kroki w kierunku realizacji tych założeń. Prezes Szmal zadecydował o pozostawieniu dwóch ośrodków SMS, dla dziewcząt w Płocku i dla chłopców w Kielcach. Koncentracja szkolenia w tych lokalizacjach ma pozwolić na efektywniejsze wykorzystanie zasobów oraz stworzenie utalentowanym zawodnikom oraz zawodniczkom jeszcze lepszych warunków do rozwoju.

Akademie w każdym zakątku kraju

Kluczowym krokiem w realizacji zapowiadanych reform było uruchomienie w 2025 roku programu Akademii Piłki Ręcznej w porozumieniu z MSiT. To nowatorska w skali kraju inicjatywa skierowana do klubów szkolących dzieci i młodzież, której celem jest podnoszenie jakości treningu, standaryzacja warunków pracy oraz zapewnienie dodatkowego wsparcia organizacyjnego i finansowego. W maju 2026 roku związek poinformował o pozyskaniu kolejnych 10 milionów złotych na rozwój programu certyfikacji akademii i klubów. Wsparcie może być przeznaczane m.in. na sprzęt sportowy, organizację obozów oraz wynagrodzenia trenerów. Akademie ubiegają się o certyfikaty na poziomie brązowym, srebrnym lub złotym, potwierdzając spełnianie określonych standardów.

Zmiana systemu rozgrywek młodzieżowych

Kolejnym elementem kompleksowej reformy procesu szkolenia jest zmiana systemu rozgrywek młodzieżowych. W maju 2026 roku ZPRP zaprezentował projekt nowego modelu rywalizacji, w którym ważną rolę odgrywają turnieje oraz awanse i spadki między poziomami rozgrywek. Dotychczas część drużyn, które nie awansowały do dalszych etapów mistrzostw Polski, kończyła rywalizację w grudniu lub w styczniu. Nowy system zapewnił większej liczbie zespołów dłuższy sezon, więcej spotkań i rywalizację z przeciwnikami o zbliżonym poziomie sportowym. Przewidziano także dodatkową ścieżkę rozgrywek dla zespołów, które zakończą udział w głównej rywalizacji na wcześniejszym etapie. Pierwsze zmiany zostały wprowadzane w kategoriach młodzika i młodziczki. Kolejne grupy wiekowe będą obejmowane nowym modelem w kolejnych latach.

„Gramy w Ręczną”

Reforma nie oznacza rezygnacji z dotychczasowych programów, lecz ich dalszy rozwój i lepsze powiązanie z pozostałymi elementami systemu. Przykładem jest „Gramy w Ręczną”, ogólnopolska inicjatywa popularyzująca dyscyplinę wśród uczniów klas I–III szkół podstawowych. W jubileuszowej, 10. edycji programu w bieżącym roku uczestniczy około 360 grup. Dzieci biorą udział w dwóch treningach tygodniowo, a projekt obejmuje również zakup sprzętu i organizację turniejów, co stanowi nowy element względem poprzednich edycji. Równolegle strategia ZPRP zakłada pracę nad stałym rozwojem edukacji trenerów. W centrum tego procesu znalazły się programy szkoleniowe, organizacja konferencji oraz platforma e-learningowa, która ma ułatwić zdobywanie i aktualizowanie wiedzy. Związek chce także wykorzystywać narzędzia technologiczne wspierające analizę treningu i rozwój sportowy.

Współpraca z partnerami

Rozwój piłki ręcznej wymaga także stabilnego finansowania i współpracy z partnerami. W pierwszych dwóch latach kadencji prezesa Szmala kontynuowano działania w tym obszarze, w tym współpracę z ORLENEM – strategicznym sponsorem polskiej piłki ręcznej – oraz rozwijano relacje z pozostałymi partnerami. Jeszcze w 2024 roku Polsat i ZPRP podpisały wieloletnią umowę na transmisje domowych meczów kwalifikacyjnych i towarzyskich seniorskich reprezentacji kobiet i mężczyzn, rozgrywek o Puchar Polski oraz turniejów finałowych mistrzostw Polski w piłce ręcznej plażowej. W październiku 2025 roku związek poinformował natomiast o przedłużeniu i rozszerzeniu współpracy z marką Molten. Na mocy nowej umowy firma stała się oficjalnym dostawcą piłek i kleju dla obu reprezentacji oraz rozgrywek organizowanych przez ZPRP, z wyłączeniem LOTTO Superligi kobiet i mężczyzn. Przedłużono także współpracę z LUX MED-em, który zapewnia opiekę medyczną reprezentacjom seniorskim oraz kadrom młodzieżowym i juniorskim oraz podjęto współpracę z siecią sklepów Biedronka.

Razem z Superligą

Istotnym kierunkiem pozostaje współpraca z Superligą. W październiku 2025 roku obie organizacje przedstawiły wspólny plan rozwoju dyscypliny, obejmujący szkolenie, atrakcyjność rozgrywek, marketing oraz relacje z kibicami. Z kolei w maju 2026 ZPRP i Superliga zaprezentowały inicjatywę „Inwestujemy w potencjał”, której celem jest wspieranie rozwoju młodych zawodników i zawodniczek oraz zachęcanie klubów do stawiania na krajowych graczy. Jednym z jej elementów jest program „Młodzieżowiec U-23”, który ruszył w sezonie 2026/27. Przewidziano w nim pulę 800 tysięcy złotych na premiowanie klubów za rzeczywisty udział młodych zawodników w rywalizacji seniorskiej. Znaczenie ma czas spędzony na boisku, a dodatkowo premiowane jest szkolenie zawodnika w klubie. W kolejnych etapach inicjatywa ma objąć również dalsze rozwiązania wspierające szkolenie młodzieży, w tym planowane od sezonu 2027/28 powiązanie certyfikacji akademii z wymogami licencyjnymi klubów. Działania na rzecz rozwoju rozgrywek obejmuje również zwiększanie dostępności transmisji dla kibiców. Od sezonu 2026/2027 wszystkie mecze Ligi Centralnej Kobiet i Ligi Centralnej Mężczyzn można bezpłatnie oglądać na kanale Handball Polska, w serwisie YouTube. W sezonie zaplanowano łącznie 314 spotkań, transmitowanych z komentarzem na żywo i oprawą graficzną.

Reprezentacje narodowe

Ważnym zadaniem prezesa pozostaje nadzór nad kierunkiem rozwoju reprezentacji narodowych. W 2025 roku męską kadrę objął Hiszpan Jota Gonzalez, który podpisał kontrakt do 2028 roku. Do jego sztabu dołączyli Julen Aguinagalde i Zygmunt Kamys. Pod ich wodzą Polacy awansowali na mistrzostwa Europy 2026 oraz mistrzostwa świata 2027. Reprezentacja kobiet, niezmiennie prowadzona przez Arne Senstada, osiągnęła 9. miejsce na ME 2024, wywalczyła awans na MŚ, a następnie zajęła 11. miejsce w turnieju rozegranym w Niemczech i Holandii. W obu przypadkach u pań są to najlepsze rezultaty od dekady.

Dużym wyzwaniem organizacyjnym były mistrzostwa świata mężczyzn do lat 21, które w czerwcu 2025 roku odbyły się w Katowicach, Kielcach, Sosnowcu i Płocku. W ciągu 12 dni rozegrano 116 spotkań z udziałem 32 reprezentacji. Przy organizacji i obsłudze wydarzenia pracowało około 800 osób. Turniej był jednym z największych przedsięwzięć logistycznych w historii ZPRP i okazją do zaprezentowania Polski jako gospodarza międzynarodowych imprez piłki ręcznej.

Kolejnym ważnym wydarzeniem będą mistrzostwa Europy kobiet 2026, współorganizowane przez Polskę, Rumunię, Czechy, Słowację i Turcję. W grudniu w Katowicach odbędą się wszystkie mecze reprezentacji Polski, spotkania rundy głównej oraz finałowy weekend.

Za ZPRP opr. Zbigniew Cieńciała

„Kasa”multimedalista

Sławomir Szmal przez 20 lat reprezentował Polskę jako bramkarz, stając się rekordzistą pod względem liczby występów w narodowych barwach. Z reprezentacją zdobył srebrny medal mistrzostw świata w 2007 roku oraz brązowe krążki w 2009 i 2015 roku. W 2010 roku otrzymał natomiast tytuł najlepszego piłkarza ręcznego na świecie w plebiscycie Międzynarodowej Federacji Piłki Ręcznej (IHF). W czerwcu 2021 roku objął funkcję wiceprezesa Związku Piłki Ręcznej w Polsce ds. szkolenia sportowego, a w październiku 2024 roku został prezesem ZPRP.